14 januari 2010, Arjaan den Ouden
Witte vlekken? Bestaan die nog?
Ja, ze bestaan en sterker nog: ze groeien! Niet hard, maar toch.
'Witte vlekken' is term die gebruikt wordt voor het deel van de Nederlandse werknemers in loondienst waarvoor geen pensioenvoorziening via de werkgever (2e pijler) is getroffen. De term is ontstaan in de jaren tachtig waarin in het kader van verantwoord werkgeverschap werkgevers werden gestimuleerd om een pensioenregeling voor hun werknemers op te zetten.
Het CBS doet om de 10 jaar onderzoek naar de stand van de witte vlekken in Nederland. Eind 1985 was er voor 18% van de werknemers geen 2e pijler pensioenvoorziening. In 1996 was dit percentage teruggelopen tot 9%.
Tot onze verbazing is het percentage in 2007 weer opgelopen tot 10%. Blijkbaar is het aantal werkgevers dat een pensioenvoorziening niet noodzakelijk vindt en het niet als arbeidsvoorwaarde aanbiedt, gestegen. Aan de andere kant zijn er dus ook meer werknemers die een pensioenregeling (ongeacht of dit een beperkte of juiste gulle regeling is) niet als belangrijke arbeidsvoorwaarde zien.
Als we het rapport van het CBS (Witte vlek op pensioengebied 2007, Centrum voor Beleidsstatistiek, Den Haag/Heerlen, 2009) verder bestuderen, zien we dat de witte vlekken vooral voorkomen bij bedrijven met 1 tot 9 werknemers (25%) en onder werknemers met een fiscaal jaarloon van meer dan 60 duizend euro (19%). In onze ogen zijn dit bedrijven die de laatste jaren als paddenstoelen uit de grond zijn geschoten: (management) consultancy bureaus en allerhande adviesbureaus. Onder de bedrijven met minimaal 100 werknemers is het aandeel in de witte vlekken 7%.
Hebben de betrokken werknemers vertrouwen in de verzorgingsstaat? Denken zij dat de AOW een stuk hoger zal zijn als ze de AOW-gerechtigde leeftijd passeren? Zorgen zij voor hun eigen pensioenvoorziening (3e pijler)? Of hebben we het hier over 'jonge honden' die pensioen een ver-van-m’n-bed-show vinden?
Gezien de grootte, zou je kunnen concluderen dat het jonge startende bedrijven zijn die de kosten van een pensioenregeling nog even voor zich uit schuiven. Maar de jaarlonen en het aantal bedrijven maakt dit erg ongeloofwaardig, tenzij 1 op de 4 bedrijven in deze categorie een startup is, waar men ook nog eens hoge salarissen betaalt.
In onze ogen is pensioen een goede arbeidsvoorwaarde waarmee bedrijven zich uitstekend kunnen onderscheiden als werkgever. De term ‘verantwoord werkgeverschap’ is ook al eens gevallen. Een (goede) pensioenregeling draagt daar zeker aan bij. In deze tijd waarin iedereen de mond vol heeft van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemerschap moeten we niet de verantwoordelijkheid richting de werknemer uit het oog verliezen.
Het pensioenbewustzijn van de (goed verdienende) werknemer lijkt niet al te hoog. Helaas is er geen informatie beschikbaar over de leeftijdscategorie van de werknemers in de witte vlekken, maar mogelijk speelt de bravoure van "ik regel dat later wel, alle tijd" ook een belangrijke rol. Pensioenwet en Pensioenregister beogen het pensioenbewustzijn van werknemers met een pensioen te vergroten, maar wie zorgt er voor de groeiende groep onwetende werkgevers en werknemers?
